Osobiste

Promieniowanie jonizujące

Z Słownik Bezpieczeństwa Żywności

P↑ | Powrót


Promieniowanie jonizujące


 Ionizing Radiation     (ang.)

Promieniowanie jonizujące stosuje się od wielu lat do utrwalania żywności. Najsilniejsze działanie bakteriobójcze wykazuje strumień elektronów, promieniowanie rentgenowskie i promieniowanie gamma. Promieniowanie gamma wykazuje aktywność antybiologiczną z powodu dużej przenikliwości.

Wrażliwość drobnoustrojów na promieniowanie jest zróżnicowana w obrębie rodzaju, a nawet szczepu. Najbardziej oporne na promieniowanie jonizujące są wirusy, a następnie bakterie przetrwalnikujące. Dalsze miejsca według malejącej oporności zajmują drożdże, pleśnie i wegetatywne formy bakterii gramdodatnich i gramujemnych. Przetrwalniki oraz niektóre patogenne wirusy są niszczone dopiero przez dawki promieniowania w zakresie od 10 do 50 kGy (kilogrejów).

W technologii żywności praktyczne zastosowanie znalazły tylko małe dawki promieniowania (do 1 kGy) oraz dawki średnie (1-10 kGy), ze względu na niekorzystne oddziaływanie dużych dawek promieniowania na cechy organoleptyczne i wartość odżywczą produktów.


Małe i średnie dawki promieniowania stosowane są do przedłużania trwałości niektórych produktów, procesy te nazywamy raduryzacją lub radycydacją. W procesie radapertyzacji stosuje się dawki promieniowania w zakresie 10-50 kGy.

W Polsce całokształt zagadnień związanych z radiacyjnym utrwalaniem żywności reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 stycznia 2003 r. w sprawie warunków napromieniania środków spożywczych, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych składników żywności, które mogą być poddane działaniu promieniowania jonizującego, ich wykazów, maksymalnych dawek napromieniania oraz wymagań w zakresie znakowania i wprowadzania do obrotu (Dz. U. Nr 37, poz. 327, 2003).

W myśl rozporządzenia w kraju można napromieniać: cebulę, czosnek, świeże i suszone pieczarki, ziemniaki, przyprawy suche i suszone warzywa.

(zobacz:  Radapertyzacja, Raduryzacja, Radycydacja)